Khi bài thánh ca Giáng Sinh vang lên: “Đêm Đông lạnh lẽo Chúa sinh ra đời, Chúa sinh ra đời nằm trong hang đá nơi máng lừa”, thì Giáng Sinh về trên xứ Lạng trong mùa Đông giá rét 7 độ C.
Tiến Đức, OP.
… Khi bài thánh ca Giáng Sinh vang lên: “Đêm Đông lạnh lẽo Chúa sinh ra đời, Chúa sinh ra đời nằm trong hang đá nơi máng lừa”, thì Giáng Sinh về trên xứ Lạng trong mùa Đông giá rét 7 độ C.
Thời còn ở học viện Đa Minh nằm trên đất Sài thành, khi nghe đâu đó vang vọng lời hát:
– Bài thánh ca đó còn nhớ không em. Noel năm nào… Tôi cứ mơ về một mùa Đông trên vùng cao nguyên. Hẳn là ở đó sẽ có nhiều điều thú vị lắm!
Năm nay, tôi đã được toại nguyện! Đón Giáng Sinh trên vùng núi xứ Lạng, miền Đông Bắc của tuyến đầu tổ quốc, với tất cả sự hăm hở của kẻ khai phá vùng đất mới! Nơi đây thời tiết lạnh lắm! Lạnh đến độ người ta lo phòng tránh rét cho trâu bò vì sợ chúng chết rét. Đầu tháng 12, mới về đây, tôi cũng bị nhiễm lạnh và bị cúm. Mọi người ở đây hít thở ra khói.
– Làm sao để chống rét ? , tôi hỏi người dân.
– Đốt than sưởi trong nhà cho ấm, họ đáp.
Nơi đây giá lạnh nhưng không có máy sưởi như các nước Âu Mỹ, cùng lắm là đốt chậu than nóng hoặc mua những túi nước nóng bằng điện gắn mác Trung Quốc để hơ bàn tay cho ấm thôi. Không chỉ là người muốn thưởng thức cái lạnh ở vùng núi xứ Lạng, trong trách nhiệm mới, tôi phải lo cho giáo xứ và những họ lẻ đón Giáng Sinh sao cho thật ấm áp.
1. Giáo xứ Lộc Bình đã được hình thành từ những năm đầu của thế kỷ 20. Trải qua những cuộc chiến và với thời gian, nhà thờ bị sói mòn và hư hỏng nặng. Bước ngoặt năm 1954 xảy ra, hơn 2/3 giáo dân theo vị chủ chăn di cư vào miền Nam. Sau đó là một thời gian dài thử thách và gian nan, khoảng 50 năm vắng bóng những vị chủ chăn nên đời sống đạo của bà con giáo dân nơi đây rất khô khan. Phần lớn đã rời bỏ đời sống đức tin.
Cả giáo xứ cùng dọn dẹp bên trong lẫn bên ngoài cho lễ Giáng Sinh. Giới trẻ làm hang đá trong nhà thờ tạm (vì nhà thờ chính đang xây), bà con giáo dân làm cỏ dọn sân tổ chức thánh lễ ngoài trời. Một sân khấu được giáo xứ chung tay dựng lên để tổ chức đêm diễn nguyện. Các em thiếu nhi đã lo tập múa thiên thần từ hồi đầu tháng 12. Người lớn cũng tham gia đóng hoạt cảnh Giáng Sinh. Có gia đình trẻ cả bố, mẹ và con đều là các vai diễn trên sân khấu. Sau thánh lễ đêm mừng Chúa Giáng Sinh, có “ông già Noel” phát quà Giáng Sinh cho các em thiếu nhi không phân biệt tôn giáo nào. Và hội chợ Giáng Sinh được tổ chức dành cho tất cả mọi người lương cũng như giáo đều có thể tham gia.
2. Sau đó ngày 28.12.2011, bà con giáo dân ở Bản Quấn (họ lẻ của giáo xứ) tuy mừng lễ hơi muộn nhưng vẫn hân hoan tham dự lễ mừng Chúa Giáng Sinh.
Nhiều người cho rằng Bản Quấn là cái nôi của giáo phận Lạng Sơn-Cao Bằng vì Bản Quấn đã từng là một giáo xứ được thành lập từ năm 1908 nằm trên vùng đất thuộc giáo phận Lạng Sơn. Cách đây 100 năm, Bản Quấn là giáo xứ có nhà thờ, nhà xứ và đất đai để trồng trọt. Do đó, thời gian trước vẫn có các cha, các tu sĩ coi sóc giáo xứ.
Trải qua những cuộc chiến, Bản Quấn đã bị tàn phá tan hoang và tới năm 1972 thì bị tan nát hoàn toàn. Bản Quấn không còn nhà thờ và chỉ còn lại mảnh đất trống và một số gia đình giáo dân ở lại. Với hoàn cảnh như thế, nhiều gia đình cũng rời bỏ mảnh đất này đi nơi khác sinh sống. Số giáo dân hiện nay chỉ còn lại sáu gia đình bám trụ lại mảnh đất nơi đây.
Sau khi đi thăm gia đình bà con giáo dân trong Bản Quấn, thánh lễ mừng Chúa Giáng Sinh được cử hành tại một tư gia trong làng. Theo lời ông Giuse Nguyễn Thái Văn, người lớn tuổi nhất bản làng cho biết: “Nơi đây rất thiếu thốn những sinh hoạt phụng tự. Những gia đình nơi đây trông mong có một nguyện đường làm nơi chung để cầu kinh và là nơi dạy giáo lý cho các em thiếu nhi để nuôi dưỡng đời sống đức tin cho các em.”
Trong phần Phụng vụ Lời Chúa, một em thiếu niên của Bản Quấn đọc bài đọc I bằng tiếng Việt mang âm hưởng thổ ngữ của người dân địa phương. Sau thánh lễ, mọi người hiện diện cùng chung vui trong bữa cơm thân mật với bà con trong Bản Quấn mừng Chúa Giáng Sinh. Và có những phần quà để phân phát cho bà con và các em thiếu nhi trong ngày vui mừng này.
3. Với họ lẻ Đình Lập, cách nhà thờ quá xa. Đình Lập là một huyện của xứ Lạng. Đã từ lâu, Đình Lập là vùng đất trắng không tôn giáo, không có nhà thờ hay đền chùa nào. Vùng đồi núi hoang vắng này vẫn vang lên lời kinh của khoảng 20 anh chị em giáo dân đang sinh sống.
Dọn tâm hồn mừng lễ Chúa Giáng Sinh, với trách nhiệm của người mục tử trông coi cả họ lẻ này, người mục tử đã tới nơi đây một ngày giúp bà con xét mình xưng tội để dọn tâm hồn làm hang đá máng cỏ cho Chúa ngự. Tất cả số anh chị em tín hữu này đã đến hòa giải với Chúa trong bí tích Giải Tội. Đình Lập tuy chưa thể tổ chức được thánh lễ, nhưng lòng họ đã ấm áp lại trong mùa Đông này.
Một mùa Đông nữa lại về, thời tiết nơi đây thật khắc nghiệt. Ở trong những ngôi nhà xây chắc chắn, khăn và áo ấm đầy đủ mà chúng ta vẫn thấy lạnh buốt. Nhưng trên quê hương xứ Lạng đón Chúa Giáng Sinh năm nay còn nhiều những hoàn cảnh khó khăn, những em bé nghèo, những cụ già neo đơn mặc không đủ ấm, co ro khi gió đông về. Vẫn còn đâu đó những gia đình nghèo thiếu thốn cơm ăn, áo mặc. “Đêm Đông lạnh lẽo Chúa Sinh ra đời” thật ý nghĩa cho tôi nơi đây. Mùa đông về nhà ở sẽ lạnh hơn vì nhà của người nghèo sơ sài không ngăn nổi gió lạnh. Mùa đông về bàn chân những em nhỏ và những cụ già này sẽ lạnh buốt với cái rét cắt da cắt thịt vì họ không có đủ giày dép, không có đủ chăn màn đắp cho đủ ấm. Như thế bà con xứ Lạng cảm thông nhiều hơn với cái lạnh của Hài Nhi Giê-su.
Hài Nhi Giê-su ơi, con xin phó dâng cho Ngài!