Giáo Hội, giáo xứ, và cộng đoàn cần những người lãnh đạo hướng dẫn để nên thánh.
Nathanaen
Gia đình và bạn bè cần những người lãnh đạo làm gương để sống tốt lành.
Trẻ em cần những người lãnh đạo giúp đỡ để phát triển trọn vẹn và đạt tới mọi năng lực tiềm ẩn.
Giáo Hội, giáo xứ, và cộng đoàn cần những người lãnh đạo hướng dẫn để nên thánh.
Nếu mọi người tùy thuộc vào chúng ta, liệu chúng ta sẽ tùy thuộc vào ai? Câu trả lời là Thiên Chúa, vị Lãnh Tụ tuyệt đối! Suy niệm Kinh Thánh hàng ngày giúp chúng ta sống mật thiết với Thiên Chúa, noi gương Ngài trong cung cách lãnh đạo, phát triển mọi khả năng Ngài ban, và giữ đúng hướng đi của một người lãnh đạo trước những thử thách thường ngày.
Chúng ta hãy dùng một đôi phút mỗi ngày để kết hiệp với Thiên Chúa, vị Lãnh Tụ tối cao và học hỏi nơi Ngài những bài học lãnh đạo cần thiết cho cuộc đời phục vụ của mình. Chắc chắn với sự hướng dẫn của Ngài, cuộc đời lãnh đạo của chúng ta mỗi ngày sẽ mỗi tinh tiến và xứng đáng hơn.
Thiên Chúa là vị Lãnh Tụ Tối Cao, và Ngài đã mời gọi tất cả những kẻ đã tin vào Ngài hãy trở nên những người lãnh đạo để hướng dẫn người khác cùng tin vào Ngài. Thiên Chúa có thể thực hiện công trình sáng tạo của Ngài bằng muôn ngàn cách khác nhau nếu Ngài muốn, nhưng không, Ngài đã chọn việc sáng tạo con người theo hình ảnh tuyệt vời của Ngài. Khi con người sa ngã phạm tội chống lại Thiên Chúa, Ngài vẫn thương yêu con người. Ngài đã hứa và thực hiện việc cứu chuộc con người khỏi ách tội. Thiên Chúa đã mời gọi con người tham dự vào công trình cứu độ này, đồng thời, lãnh đạo và hướng dẫn muôn loài cùng qui hướng về Ngài. Ngay từ thuở sáng thế, Ngài đã phân định và ban quyền cho con người như thế (St 1: 28). Ơn gọi làm người lãnh đạo bàng bạc nhưng mang một hình thái nhất quán trong Kinh Thánh. Thực thế, khi Thiên Chúa muốn tuyển chọn dân riêng, Ngài không đứng ra tụ tập toàn dân và sắp xếp họ vào hàng ngũ, nhưng Ngài mời gọi Abraham làm người lãnh đạo. Khi Thiên Chúa muốn giải thoát dân Ngài khỏi ách nô lệ Ai Cập, Ngài không hiện ra làm lãnh tụ dẫn dắt dân chúng, nhưng Ngài mời gọi Moses làm người lãnh đạo. Để đưa dân vào Đất Hứa, Thiên Chúa chọn Josua làm người lãnh đạo. Mỗi khi Thiên Chúa muốn thực hiện điều gì, Ngài đều mời gọi con người cùng cộng tác với Ngài. Người lắng nghe tiếng Chúa là người can đảm bước tới theo tiếng mời gọi của Ngài. Ngày nay, Thiên Chúa vẫn luôn mời gọi mỗi người Kitô hữu chúng ta thực hiện các công trình lớn nhỏ của Ngài.
Người đứng dậy, rời bàn ăn, cởi áo ngoài ra, và lấy khăn mà thắt lưng. Rồi Người đổ nước vào chậu, bắt đầu rửa chân cho các môn đệ và lấy khăn thắt lưng mà lau. (Ga 13: 4-5).
Người đời khi nghĩ về hai chữ phục vụ, họ thường tiên kiến hay có cảm nghĩ về sự nô lệ, ở đợ, hoặc đầy tớ, vv… Lý do giản dị là người ta chỉ nghĩ đến danh phận hay sự chuyên môn. Hai chữ phục vụ ở đây, thực ra, nhấn mạnh đến tinh thần hoặc thái độ hơn là danh phận. Tinh thần phục vụ được gọi là tấm lòng của người lãnh đạo. Chính tinh thần ấy đã đẩy công tác của họ đạt đến thành công.
Là một người lãnh đạo chân chính là dám phục vụ tha nhân bằng tất cả tinh thần và thái độ phục vụ. Hãy nhớ luôn rằng một người lãnh đạo để chiếm hữu được niềm tin tưởng của tha nhân phải là một gương mẫu trong đời sống phục vụ của mình.
Người lãnh đạo khôn ngoan là người suy niệm lời Chúa ngày đêm. Họ đã đón nhận những kết quả tốt đẹp như hoa trái ngày mùa: sự ổn định, sự phong phú và tươi mát tự tại, đạt hiệu quả và năng suất, sức mạnh và bền vững, thành công.
Lạy Chúa, ai được vào ngụ trong nhà Chúa, được ở trên núi thánh của Ngài? Là kẻ sống vẹn toàn, luôn làm điều ngay thẳng, bụng nghĩ sao nói vậy, miệng lưỡi chẳng vu oan, không làm hại người nào, chẳng làm ai nhục nhã. Coi khinh phường gian ác, trọng ai kính Chúa Trời, lỡ thề mà bị thiệt, thì cũng chẳng rút lời, cho vay không đặt lãi, chẳng nhận quà hối lộ mà hại đến người ngay. Phàm ai làm điều này Không hề nao núng chuyển lay bao giờ. (Tv 15: 1-5)
Thánh vịnh 15 đã liệt kê những phẩm chất cơ bản nhưng trọng yếu cho một người lãnh đạo chân chính. Đa Vít đã vẽ chân dung của một người lãnh đạo theo đường lối của Chúa là phải:
Sở hữu một lối sống chính trực
– Không dự phần vào việc nói hành hay bôi xấu người khác
– Không mưu hại người
– Không nói những điều sai lạc
– Kính trọng người trung trực
– Giữ lời hứa dù lời đã hứa có đem lại thiệt thòi
– Không chiếm lợi thế đối với người bị thua thiệt
– Hãy sống kiên cường và vững vàng trong niềm tin.
Ai không chăm sóc người thân, nhất là người sống trong cùng một nhà, thì đã chối bỏ đức tin, và còn tệ hơn người không có đức tin. (1Tm 5:8)
Cha mẹ, anh em, vợ con trong gia đình là những người gần gũi và thân cận nhất của chúng ta. Hằng ngày, những người thân của chúng ta cũng phải bương trải, kiếm sống, và theo đuổi những thành bại của đời người. Chúng ta đã quan tâm đến họ như chúng ta cần quan tâm chưa? Hay chúng ta chỉ nghĩ đến những danh vọng và thành đạt cho cá nhân mình? “Tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ” là châm ngôn sống cho một người làm công tác lãnh đạo. Mọi khởi sự phải bắt đầu từ bản thân, đến người thân, rồi mới tiến xa hơn từ tầm tay đến ngoài tầm tay. Chưa có người lãnh đạo nào có thể thành công trong công tác của mình nếu chính bản thân và những người thân của họ bị chính họ bỏ rơi. Đời sống gương mẫu của người lãnh đạo và sự hạnh phúc trong tầm tay của người lãnh đạo chính là mẫu mực chứng nhân hùng hồn nhất trong việc dấn thân phục vụ của người lãnh đạo. Chính hạnh phúc và sự tương kính trong gia đình sẽ là nguồn trợ lực mạnh mẽ nhất cho người lãnh đạo trong đời sống xã hội và sự dấn thân của họ trong công tác phục vụ.
Không có tiếng nói nào mạnh hơn lòng quảng đại của người lãnh đạo. Lòng quảng đại đích thực không chỉ thể hiện qua những trường hợp đặc biệt hay những dịp lễ hội, tiệc tùng có tính cách bề ngoài hoặc khoe khoang, vv… nhưng phải được bắt nguồn từ tâm hồn, từ đáy lòng và thể hiện qua lối sống của người lãnh đạo. Điều đó bao hàm cả thời giờ, khả năng, và tiền bạc. Một người lãnh đạo chân chính là một người không thu vét cho riêng mình nhưng là tích lũy cho tập thể và tổ chức vì danh Đức Kitô. Để trau dồi phẩm chất quảng đại trong đời sống lãnh đạo, chúng ta cần lưu ý những điểm sau đây:
– Biết cảm tạ Chúa về những điều mình có.
– Hãy đặt tha nhân với những nhu cầu lên trước.
– Đừng để của cải làm chủ mình.
– Hãy coi của cải là nguồn tài lộc để ban phát.
– Hãy tập thói quen biết ban phát.
Thật rất khó để cho đi nếu chúng ta không rèn luyện việc ban phát như một thói quen trong cuộc đời.
Thầy không còn gọi anh em là tôi tớ nữa, vì tôi tớ không biết việc chủ làm. Nhưng Thầy gọi anh em là bạn hữu, vì tất cả những gì Thầy nghe được nơi Cha Thầy, Thầy đã cho anh em biết. (Ga 15: 15)
Thông cảm với họ: hiểu và thông cảm với cộng sự viên là điều cần thiết trong cung cách lãnh đạo.
Yêu mến họ: là một người lãnh đạo không phải chỉ là để cai trị nhưng là để yêu thương và dẫn dắt người khác và cũng là để tìm ra những chân tài giữa những điều hèn kém trong họ. Điều đó chỉ có thể đạt được nếu người lãnh đạo thực sự yêu mến họ.
Giúp đỡ họ: Người lãnh đạo chân thực giúp cộng sự viên của mình hoàn thành công việc hơn là chỉ biết giao việc. Chính sự quan tâm và giúp đỡ này sẽ làm cho cộng sự viên yêu mến và kính phục người lãnh đạo mình và do đó, nền tảng của những quan hệ tốt sẽ nảy nở tốt đẹp.
Sự thẳng thắn của người lãnh đạo có thể sẽ đem lại nhiều điều bất hạnh cho chính bản thân của họ. Nhưng dấn thân đáp lời mời gọi của Thiên Chúa, liệu chúng ta còn có những tính toán riêng tư cho mình không? Hay những tính toán ấy để dành cho Thiên Chúa làm? Hãy suy nghĩ, cầu nguyện và bàn hỏi kỹ lưỡng trước khi hành động để kết quả thêm phần tốt đẹp, và sức sống của tổ chức không bị ảnh hưởng. Chúng ta luôn nhớ rằng hãy làm vì tập thể và đừng làm vì những ích kỷ cá nhân.
Mỗi người Kitô hữu là một chi thể trong nhiệm thể Chúa Kitô. Thiên Chúa sáng tạo con người theo hình ảnh Ngài. Vì thế, mỗi người đều có một giá trị riêng biệt trong thánh ý quan phòng của Thiên Chúa. Do đó, người ta dù có bị xã hội ruồng bỏ, coi thường hay đánh giá thấp kém, họ vẫn có đủ năng lực để hi vọng, để vươn tới, và để hoàn thành những điều Thiên Chúa muốn họ làm, nếu họ nhận ra và đáp tiếng gọi mời của Ngài. Người lãnh đạo là người đã nghe và đáp lời mời gọi của Thiên Chúa để trở nên men và muối giữa đời. Bổn phận của người lãnh đạo là giúp mỗi người cùng nhận ra và đáp lại lời Ngài. Chúng ta phải tạo cơ hội cho người khác để họ cùng hội nhập vào Cộng Đồng Dân Chúa và thực hiện ý định của Ngài. Người lãnh đạo, như thế, là người được mời gọi để khám phá ra điều còn dấu ẩn, khích lệ người đang bị giao động, và nâng đỡ người hèn kém. Thiên Chúa đã nhìn ra sự khả thể của chúng ta và đã gọi mời chúng ta, ban cho chúng ta những cơ hội để chúng ta học hỏi và trở nên những người lãnh đạo trong gia đình và môi trường. Chúng ta có bổn phận phải tìm ra những khả thể nơi người khác và hướng dẫn họ nên những người lãnh đạo thực thi ý định của Thiên Chúa.
Đức Kitô cũng đã nói với các môn đệ của Ngài rằng những gì họ “đã được cho không, thì cũng phải cho không như vậy” (Mt 10: 8). người lãnh đạo theo đường lối của Chúa là người biết cho đi những gì mình có để Thiên Chúa được vinh hiển qua việc người lãnh đạo làm.
Các anh đã định làm điều ác cho tôi, nhưng Thiên Chúa lại định cho nó thành điều tốt, để thực hiện điều xảy ra hôm nay, là cứu sống một dân đông đảo. (St 50: 20)
Như hầu hết các nhà lãnh đạo tài ba, Giuse trong Cựu Ước đã bôn ba trong đen tối trước khi trở nên một nhà lãnh đạo đầy phẩm chất cao quí của mọi người. Trong suốt gần 23 năm lưu lạc từ thấp hèn đến tột đỉnh vinh quang nơi cung điện, ông mới gặp lại anh em mình. Hồi tưởng lại những chuỗi ngày quá khứ, ông lại càng cảm nghiệm rõ ràng hơn sự quan phòng của Thiên Chúa. Ông hiểu rằng sự tự nâng mình lên không bao giờ có thể thay thế được sự cất nâng của Thiên Chúa. Sự tự nâng khi còn niên thiếu của ông giữa anh em chính là một sự thất bại ê chề nhất và hậu quả là bị bán làm nô lệ. Chỉ khi Giuse sống cuộc đời tôi tớ cho Pô-ti-pha và làm việc với tất cả niềm tin tưởng nơi Thiên Chúa, ông mới chứng tỏ cho mọi người là “mọi việc ông làm thì được Đức Chúa cho thành công” (St 39: 3). Trong những ngày bị giam hãm nơi tù ngục, ông hầu hạ người cai ngục, và một lần nữa Thiên Chúa đã tỏ ra yêu thương ông. Nhưng khi Giuse tự nâng mình lên với quan chước tửu để hi vọng ông nhớ đến mình khi gặp nhà vua, thì Thiên Chúa lại bắt ông chờ đợi thêm hai năm ròng rã trong ngục là làm cho quan chước tửu quên béng người đã giải mộng cho ông. Giuse đã học thêm được một bài học mới: Chính Thiên Chúa mới là Đấng an bài trong cuộc đời mình. Thiên Chúa đã dùng ông như một người lãnh đạo cho một sứ mạng to tát hơn gấp bội những gì ông nghĩ.
Đừng lẫn lộn giữa những điều chúng ta thích làm với những điều chúng ta phải làm
Những người lãnh đạo thuộc về Chúa là những người lãnh đạo thực thi đường lối của Ngài. Giữ đạo không chưa đủ. Nhận lãnh phúc lành không chưa đủ. Giữ và nhận mới chỉ là pháo đài phòng thủ. Loan truyền mới là đường. Chứng nhân cho Chúa mới là mục đích. Thiên Chúa hoàn thành sứ mạng cứu độ qua những người lãnh đạo thực thi dự kiến của Ngài là tham phần vào cùng đáy của giao ước.
Một mình con không thể gánh cả dân này được nữa, vì nó nặng quá sức con. (Ds 11: 14)
Khi một người lãnh đạo phải đảm đương một công tác quá sức, đừng sợ, hãy làm hết sức mình, phần còn lại Thiên Chúa sẽ đỡ nâng, nếu họ biết cầu xin Ngài. Thiên Chúa không chỉ gửi người giúp đỡ, nhưng Ngài còn ban sức mạnh để người lãnh đạo kiên cường đủ, trước những thách đố của công tác.
Người lãnh đạo khôn ngoan là người nhận thức được sự giới hạn của thời gian. Họ biết rằng họ không có thời gian để phung phí. Đức Kitô đã nhấn mạnh điều này khi Ngài nói: “Chúng ta phải thực hiện công trình của Đấng đã sai Thầy, khi trời còn sáng; đêm đến, không ai có thể làm việc được”. (Ga 9: 4) Người lâm cơn xao xuyến bồi hồi, nên càng khẩn thiết cầu xin. Và mồ hôi Người như những giọt máu rơi xuống đất. (Lc 22: 44)
Tự kỷ để tránh làm những điều mình không muốn làm, và dành trọn thời giờ và năng lực vào điều mình cần làm. Tự kỷ, vì thế, phải trả một giá nào đó, và nhất định với giá đó, chúng ta có thể mua được nhiều điều to tát và ích lợi, không chỉ cho mình mà cho cả tập thể. Một người lãnh đạo tự kỷ phải tâm đắc được những điều sau đây:
Tự kỷ trong tư tưởng: Chúng ta sẽ không tiến xa nếu chúng ta không sử dụng đầu óc đúng mức. Nếu chúng ta năng suy nghĩ và giữ đầu óc làm việc, đầu óc chúng ta sẽ tỉnh táo và phát triển khả năng tự kỷ trong tư tưởng. Tiền nhân có câu: Nhàn cư vi bất thiện.
Tự kỷ trong cảm xúc: Người ta có hai chọn lựa khi cảm xúc đến. Một là làm chủ cảm xúc của mình hoặc là để cảm xúc làm chủ mình. Đừng bao giờ để cảm xúc lèo lái cuộc đời hay hành động của mình.
Tự kỷ trong hành động: Giữ đầu óc minh mẫn và làm chủ cảm xúc là điều quan trọng trong hành động. Lý trí phải điều khiển việc làm nhất là những việc làm mang tầm ảnh hưởng đến tập thể. Hành động luôn tách biệt kẻ thành công và người thất bại. Hành động của chúng ta luôn phản ánh tầm mức tự kỷ của mình.
Khi người lãnh đạo trung thành với bổn phận, Thiên Chúa sẽ mở đường và gạt bỏ mọi thử thách quá độ, để người lãnh đạo thẳng tiến trong bàn tay quan phòng của Ngài.
Chúa là mục tử chăn dắt tôi, tôi chẳng thiếu thốn gì. (Tv 23: 1)
Thánh Vịnh 23 nhắc nhở chúng ta những gì chỉ có Thiên Chúa mới có quyền lực điều khiển và những gì chúng ta có thể làm. Qua đó, chúng ta mới nhận ra Thiên Chúa là:
– Đấng nắm quyền sở hữu
– Đấng ban phát
– Nguồn bình an
– Đấng hay tha thứ
– Bạn đồng hành
– Đấng đáng ca tụng
Thầy ban cho anh em một điều răn mới là anh em hãy yêu thương nhau; anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em. Mọi người sẽ nhận biết anh em là môn đệ Thầy ở điểm này: là anh em có lòng yêu thương nhau. (Ga 13: 34-35)
Vâng Phục và Trung Thành
Ông Mô-sê nói: “Cứ thế này mà anh em biết là Đức Chúa đã sai tôi làm những công việc đó, chứ không phải tôi tự ý làm. Nếu những người này chết bình thường như mọi người, nghĩa là số phận chung của mọi người cũng là số phận của họ, thì đúng là Đức Chúa đã không sai tôi. Còn nếu Đức Chúa làm điều khác thường này là đất mở họng ra nuốt tươi các người ấy cùng với tất cả những gì của họ, nghĩa là họ bị chôn sống dưới âm phủ, thì anh em sẽ biết rằng những người đó đã khinh dể Đức Chúa”. (Ds 16: 28-30)
Thánh Kinh tỏ rõ rằng Thiên Chúa ban năng quyền cho con người qua việc xức dầu tấn phong. Trong công tác mục vụ, là những người lãnh đạo, chúng ta sẵn sàng biểu lộ thái độ vâng phục với bề trên và tuân chỉ những đường lối giáo huấn của Giáo Hội. Tài năng và sáng kiến là những điều cần có, nhưng chỉ thật sự có giá trị, nếu chúng ta bước đi dưới ánh sáng Tin Mừng và trung thành với truyền thống dưới sự lãnh đạo của những vị lãnh đạo trong Giáo Hội.
Vậy Đức Giêsu hỏi Nhóm Mười Hai: “Cả anh em nữa, anh em cũng muốn bỏ đi hay sao?” Ông Si-môn Phê-rô liền đáp: “Thưa Thầy, bỏ Thầy thì chúng con biết đến với ai? Thầy mới có những lời ban sự sống đời đời”. (Ga 6: 67-68)
Người khôn ngoan hãy nghe để được thêm kiến thức. (Kn 1: 5)
Chuyên cần học hỏi để phát triển khả năng lãnh đạo là công việc đầu tư cần thiết và lâu dài của người lãnh đạo. Mỗi người có khả năng thiên phú chuyên biệt, và nhiều ít khác nhau. Khả năng lãnh đạo là một tập hợp kinh nghiệm được tích lũy trong cuộc sống và là khả năng có thể học hỏi và tự đào luyện. Tuy nhiên, tiến trình thành tựu để thành công trong công tác không phải là một tiến trình ngắn hạn và kết quả nhãn tiền. Lãnh đạo là một khoa học phức tạp bao gồm nhiều dữ kiện và khả năng như kính trọng, kinh nghiệm, cảm xúc, sở trường, tự kỷ, dự kiến, nhân sự, … Tất cả những dữ kiện liên quan được kết cấu và nung đúc thành khả năng lãnh đạo.
Có người đã hỏi nữ thánh Joan of Arc là tại sao Thiên Chúa chỉ nói với một mình bà. Ngài trả lời: Thưa ngài, ngài đã nói sai rồi. Thiên Chúa nói với tất cả mọi người. Tôi chỉ là kẻ biết lắng nghe.
Người lãnh đạo lúc nào cũng bận rộn với công tác và khách khứa. Thường họ dễ bị ràng buộc với những sinh hoạt bổn phận thường ngày.
Đức Chúa thấy ông lại xem, thì từ giữa bụi cây Thiên Chúa gọi ông: “Mô-sê! Mô-sê!” Ông thưa: “Dạ, tôi đây!” (Xh 3: 4)
Là người lãnh đạo trong công tác mục vụ, chúng ta phải dám dẹp bỏ thái độ tự mãn và cậy nhờ bản thân, vì cả hai điều này thường dễ đưa đến sự sợ hãi và nản chí, nhất là khi phải đương đầu với những khó khăn và thách đố trong công tác. Khi huấn luyện Mô-sê trong sa mạc, Thiên Chúa đã đánh đổ nơi ông sự sợ hãi và đặt để nơi ông sự cậy trông và tin tưởng. Mô-sê đã gặp phải nhiều thứ sợ hãi khi gặp gỡ Thiên Chúa:
– Sợ hãi chính bản thân: Để đáp lại sự sợ hãi của ông, Thiên Chúa đã bảo đảm với ông về mục tiêu của Ngài.
– Sợ hãi Thiên Chúa: Để đáp lại, tay Ngài luôn ở bên ông.
– Sợ hãi tha nhân: Để đáp lại, Thiên Chúa đã biểu dương quyền lực và sự cam kết của Ngài.
– Sợ hãi chính khả năng của mình: Để đáp lại, Thiên Chúa gửi A-ha-ron đồng hành với ông.
Vượt qua được chướng ngại bản thân, sự sợ hãi của Mô-sê cũng biến mất nhường chỗ cho công tác Thiên Chúa trao phó. Ông đã đặt cuộc đời mình vào bàn tay Thiên Chúa để Ngài sử dụng.
Cuộc đời là một sự hoán chuyển không ngừng. Mô-sê hi sinh những gì ông có để chuẩn bị cho mục tiêu cuộc đời mình và rồi hoàn thành mục tiêu ấy theo chương trình của Đấng sai ông. Nếu chúng ta muốn trở nên người lãnh đạo, chúng ta cũng phải sẵn sàng hi sinh.
Con đường lãnh đạo theo Thánh Kinh là con đường phục vụ. Người lãnh đạo đôi khi cản nhận một chút vinh quang của công việc, nhưng cũng phải đón nhận vô vàn mũi dùi công kích do vai trò đem lại. Họ dám nói lên sứ mạng của mình, nhưng họ đồng thời cũng phải ngậm tăm khi phục vụ tổ chức. Bất cứ lúc nào, họ cũng dám hi sinh vì tập thể. Khi có cơ hội lãnh đạo, chúng ta hãy phục vụ hết mình. Chúng ta không thể miễn cưỡng đảm nhận những công việc Thiên Chúa không muốn chúng ta đảm trách, và lại càng không thể từ chối điều Ngài muốn chúng ta làm. Hãy cầu nguyện để tìm kiếm thánh ý của Ngài.
Ông Mô-sê là người hiền lành nhất trên đời. (Ds 12: 3)
Nhiều người cho rằng tài lãnh đạo là khả năng thiên phú. Điều đó rất đúng nhưng cũng không hoàn toàn đúng, vì lãnh đạo là khả năng có thể rèn luyện. Chúng ta chỉ cần một tấm lòng rộng mở và một ước muốn vươn lên, Thiên Chúa sẽ làm những điều còn lại. Hầu hết các nhà lãnh đạo tài ba trong Thánh Kinh là người được huấn luyện, không phải bẩm sinh. Thật đáng mừng thay! vì ngày nay Thiên Chúa luôn tiếp tục gọi mời và huấn luyện chúng ta.
Ai muốn làm lớn giữa anh em thì phải làm người phục vụ anh em; ai muốn làm đầu anh em thì phải làm đầy tớ mọi người. (Mc 10: 43-44)
Là một thành viên trong đội ngũ dù là người lãnh đạo hay công sự viên, không ai có quyền đạp lên lưng đồng nghiệp để chiếm cứ sự vinh thăng hay trội vượt cho riêng mình, điều đó sẽ hủy diệt tinh thần của đội ngũ. Là người lãnh đạo, chúng ta hãy tự kiểm thảo chính mình trước để rèn luyện bản thân. Người lãnh đạo là người của gương mẫu và là đầu tàu lôi kéo các cộng sự viên. Thật khó để sửa sai người khác nếu chúng ta chỉ rao giảng (thầy dạy) mà chính mình không thực hành (chứng nhân)!
Rồi ông Áp-ra-ham đưa tay ra cầm lấy dao để sát tế con mình. Nhưng sứ thần của Đức Chúa từ trời gọi ông: “Áp-ra-ham! Áp-ra-ham!” Ông thưa: “Dạ, con đây!” (St 22: 10-11)
Câu chuyện Áp-ra-ham sát tế con theo lệnh Chúa truyền, luôn là đề tài để mỗi người chúng ta cùng suy niệm. Thiên Chúa thường thử thách để đo lường tiến trình canh tân, cũng như chọn lựa của mỗi người, khi đáp lại lời mời gọi làm người lãnh đạo của Ngài. Hành động đáp lại lệnh truyền của Thiên Chúa là sẵn sàng sát tế chính người con thân yêu duy nhất của mình, Áp-ra-ham đã chứng tỏ ông có thể làm bất cứ điều gì Thiên Chúa muốn ông làm. Điều đó, chứng tỏ bản lãnh và khả năng hàm chứa trong niềm tin tuyệt đối của ông đối với Thiên Chúa. Ông đã xứng đáng được Thiên Chúa chọn lựa làm người cha của dân tộc Do Thái. Mỗi người lãnh đạo được nghiệm xét theo cách thế khác nhau, nhưng thường có chung một căn bản như sau:
– Người lãnh đạo được thử thách ở mỗi giai đoạn phát triển.
– Người lãnh đạo được thử thách nơi mỗi mục tiêu công tác.
– Thử nghiệm thường gặp phải trước khi được cất nhắc để thi hành những công tác quan trọng hoặc có tầm vóc lớn hơn.
– Việc tự cất nhắc không thể thay thế được sự cất nhắc thần linh.
– Mỗi lần được cất nhắc là phải chấp nhận một sự hi sinh lớn lao hơn.
Chúng ta có những đặc sủng khác nhau, tùy theo ân sủng Thiên Chúa ban cho mỗi người. Được ơn làm ngôn sứ, thì phải nói sao cho phù hợp với đức tin. (Rm 12: 6)
Phaolô trình bày bảy ơn đặc sủng được phân phát cho nhiều chi thể khác nhau trong nhiệm thể Đức Kitô. Mỗi người với ơn đặc sủng có bổn phận phát huy và vận dụng tất cả năng lực Chúa ban trong mọi công tác phục vụ như người đầy tớ đón nhận những nén bạc của chủ và làm lợi cho chủ.
Những ơn đặc sủng trong thư gửi Giáo Đoàn Rô-ma là sự chuyên môn trong lãnh vực công tác:
Ơn làm ngôn sứ: thách đố người khác qua việc công bố chân lý về Thiên Chúa và mời gọi mọi người hành động.
– Phục vụ: phục vụ tha nhân và giúp họ thỏa lấp những nhu cầu của họ.
– Dạy bảo: giải thích chân lý để người khác hiểu và sống chân lý.
– Khuyên răn: khuyến khích, củng cố và gợi hứng tha nhân để họ trở nên những người xứng đáng.
– Phân phát: quảng đại chia sẻ với mọi người những gì Thiên Chúa ban.
– Lãnh đạo: Quản trị và hướng dẫn đội ngũ để đội ngũ cùng thăng tiến.
– Thương xót: quan tâm, vui vẻ, hăng hái giúp đỡ và thương yêu người đau khổ.
Một đội ngũ được ví như một bàn tay với năm ngón dài, ngắn, to, nhỏ khác nhau. Mỗi người mỗi ơn gọi và phận sự, nhưng mọi người cùng hiệp nhất trong công tác và bổ sung cho nhau về sở trường. Công tác nhờ vậy sẽ trôi chảy và hoàn thành. Hãy cùng nhau làm việc bằng tất cả khả năng và lòng nhiệt thành.
Ông Ba-rắc nói với bà: “Nếu bà đi với tôi thì tôi đi, nếu bà không đi với tôi thì tôi không đi”. (Tl 4: 8)
Nhiều người quan niệm rằng làm việc nhà Chúa là làm công việc “ăn cơm nhà, vác ngà voi”, nên có thái độ dửng dưng và thụ động. Là một người Kitô hữu đích danh, chúng ta nên tránh thái độ ấy. Làm việc cho Chúa là làm việc cho chính chúng ta, vì Ngài thưởng công cho những việc lành chúng ta làm. Những sự đề cử của mọi người hay sự bổ nhiệm của những vị lãnh đạo tổ chức không phải là vô lý. Chúng ta hãy ý thức sứ mạng của một người Kitô hữu và mạnh dạn đảm nhận những công tác được giao phó.
Nếu các ngươi theo các qui tắc của Ta, nếu các ngươi giữ các mệnh lệnh của Ta và đem ra thực hành, thì Ta sẽ ban mưa cho các ngươi đúng mùa, đất sẽ sinh hoa màu, cây cối ngoài đồng sẽ ra trái. Ta sẽ đi đi lại lại giữa các ngươi; Ta sẽ là Thiên Chúa của các ngươi, còn các ngươi sẽ là dân của Ta. (Lv 26: 3, 4, 12)
Có khi nào chúng ta để ý đến những nguyên tắc và lề luật của Thiên Chúa đòi hỏi chúng ta phải tuân thủ không? Khi để ý tới, chúng ta có tự hỏi: “Tại sao Thiên Chúa muốn chúng ta phải sống như thế không?” Rất nhiều vấn đề đã nảy sinh từ việc chối bỏ Lời Chúa khi chúng ta không nghĩ rằng những chỉ thị Thiên Chúa phán dạy đều mang ý nghĩa sâu xa và có lý do của Ngài. Mô-sê đã nói với chúng ta về nguyên tắc và lề luật của Thiên Chúa rằng Ngài ban huấn lệnh cho Dân Ngài không phải chỉ giữ họ tinh khiết nhưng còn làm cho họ nên thánh trước mặt Ngài. Lề luật của Thiên Chúa, trong một cách nào đó, phải được hiểu rằng, là nguyên tắc giải quyết những vấn nạn trước khi nó hình thành. Mô-sê nhắc nhở chúng ta rằng Thiên Chúa luôn biết những gì là tuyệt hảo nhất cho chúng ta và cho những quan hệ giữa chúng ta với Ngài. Là người lãnh đạo, chúng ta hãy dùng nguyên tắc và lề luật ấy làm kim chỉ nam cho cuộc đời mình. Chúng ta hãy nhớ rằng là người lãnh đạo, cuộc sống của mình phải là gương mẫu cho mọi người trong tổ chức. Người ta chỉ có thể phê phán hay đàm tiếu nếu chúng ta sống sai nguyên tắc và lề luật của Thiên Chúa, nhưng không ai có thể mở miệng chỉ trích nếu chúng ta có cuộc sống thánh thiện và gương mẫu.
Là người lãnh đạo, chúng ta nên có những giây phút thinh lặng trong ngày để kiểm thảo hành vi của mình và của tập thể để tái định hướng cho hành động sai trái trong ngày. Việc phản tỉnh mỗi ngày sẽ giúp mình luôn đi đúng hướng và công chính hoá hành động trong ngày kế tiếp.
Tôi đã hết lòng trông đợi Chúa, Người nghiêng mình xuống và nghe tiếng tôi kêu. Người kéo tôi ra khỏi hố diệt vong, khỏi vũng lầy nhơ nhớp, đặt chân tôi đứng trên tảng đá, làm cho tôi bước đi vững vàng. (Tv 40: 2-3)
Cuộc đời phục vụ của người lãnh đạo chẳng lúc nào an bình. Chúng ta phải đương đầu với khó khăn tứ bề, mà nguyên do chính yếu hầu hết là do bởi chính con người yếu đuối và hèn mọn của chúng ta gây nên. Hãy hướng tới Thiên Chúa và kiên nhẫn chờ đợi sự đỡ nâng của Ngài. Thiên Chúa không bao giờ dập vùi những kẻ trông đợi tay Ngài đỡ nâng. Hãy sống trong ân sủng cao cả ấy và công bố cho mọi người chúng ta đang phục vụ.
Vì khi chết, nó đâu mang được cả, kiếp vinh hoa chẳng theo xuống mộ phần. (Tv 49: 18)
Thiên Chúa khuyến cáo chúng ta hãy để mắt vào những của cải bền vững. Dưới ánh sáng Tin Mừng, người lãnh đạo hãy tự mình tâm niệm rằng đừng để lòng dính bén với những của cải mau hư nát. Chân lý này thật chỉ có giá trị nếu tất cả mọi việc chúng ta làm là làm vì Danh Đức Kitô, làm với lòng bác ái và tinh thần phục vụ chân chính. Công tác lãnh đạo thường dễ đem lòng con người hướng về của cải vật chất chóng qua và hư danh dễ mất. Hãy để lại di sản hơn là tài sản.
Di sản và tài sản cả hai đều là những của cải để lại cho người kế thừa, nhưng lại rất khác nhau. Tài sản là những gì thuộc về vật chất và di sản mang giá trị tinh thần.
Bấy giờ Phêrô liền thề độc mà quả quyết rằng: “Tôi thề là không biết người ấy”. Ngay lúc đó, có tiếng gà gáy. Ông Phêrô sực nhớ lời Đức Giê-su đã nói: “Gà chưa kịp gáy thì anh đã chối Thầy ba lần”. Ông ra ngoài, khóc lóc thảm thiết. (Mt 26: 74-75)
Ai cũng có lúc lầm lỡ, sa ngã, hay thất vọng. Có lẽ chúng ta cũng đã nghe hoặc đọc câu viết của Đức Thánh Cha Alexander cách đây 250 năm: “Phải lầm lỡ mới là con người, và hay tha thứ thì chỉ có Thiên Chúa”.
Hãy hết lòng tin tưởng vào Đức Chúa, chớ hề cậy dựa vào hiểu biết của con. Hãy nhận biết Người trong mọi đường đi nước bước, Người sẽ san bằng đường nẻo con đi. (Cn 3: 5-6)
Chương 2 và 3, sách Cách Ngôn, bố trí một tư thế rõ ràng cho một người lãnh đạo tinh thần nói chung và người lãnh đạo làm các công tác mục vụ nói riêng. Chúng ta mưu tìm sự khôn ngoan và hiểu biết, và như vậy, chúng ta không thể không nương tựa vào Thiên Chúa, Đấng là nguồn của mọi sự khôn ngoan và trí hiểu:
Nhiều người khi nghĩ đến lãnh đạo vẫn còn lầm tưởng rằng đó là một danh từ mang ý nghĩa một công tác hay một hành động chỉ đạo. Thực ra, chúng ta cần điều chỉnh tư tưởng sai lầm này. Lãnh đạo không chỉ mang ý nghĩa “điều chúng ta làm”, nhưng còn là “người chúng ta là”. Là người lãnh đạo, ai cũng mong muốn thành quả, nhưng trước khi “làm” hãy “là”. Để đạt mục tiêu cao hơn, hãy là một người lãnh đạo chân chính. Để thu hút nhiều người hơn, chúng ta hãy là một người tốt hơn. Để đạt hiệu năng cao hơn, chúng ta hãy là một người có nhiều cá tính cao cả hơn. Lỗi lầm chung của nhiều người lãnh đạo là bản chất chân thực của họ không phù hợp với những thành quả họ mong muốn. Bản chất chân thực ấy không gì khác hơn là chính sự nhất quán trong trong cá tính, mục đích, và khả năng. Hãy canh tân bản thân và dấn thân trọn vẹn cho công tác. Phần còn lại Thiên Chúa sẽ bổ khuyết cho sau.
Một vài người lãnh đạo khi lãnh nhận công tác đã chỉ nhắm đến sứ mạng và quyền lực mà quên đi tinh thần bác ái và phục vụ. Cũng có người mưu tìm vai trò lãnh đạo để áp chế người khác, làm vinh danh bản thân, hoặc mưu tìm cơ hội làm ăn trong cộng đoàn hay cộng đồng qua danh hiệu lãnh đạo. Những người lãnh đạo ấy sớm muộn cũng bị vạch mặt và tẩy chay. Người lãnh đạo chân chính là người phải biết rằng mình được ủy nhiệm công tác lãnh đạo không phải để vinh danh cho riêng mình, nhưng là để phục vụ người khác. Khái niệm này được diễn đạt bàng bạc trong các trang Kinh Thánh.
Người lãnh đạo để lại di sản lâu bền là người không đóng khung công tác và thiện chí trong thói quen và văn hóa của tổ chức cá biệt, nhưng đặt căn bản lãnh đạo trên nguyên lý chung của Giáo Hội và dùng nguyên lý chung này như kim chỉ nam trong mọi hành động. Mỗi người lãnh đạo có trách nhiệm sống Lời Chúa và đem Lời Chúa vào hành động để trở nên người lãnh đạo, người bảo vệ, và người định hướng cho chính mình và cho đội ngũ.
Thật thế, chúng ta là tác phẩm của Thiên Chúa, chúng ta được dựng nên trong Đức Kitô Giê-su, để sống mà thực hiện công trình tốt đẹp Thiên Chúa đã chuẩn bị cho chúng ta. (Ep 2: 10)
Mỗi người có một cuộc đời để đảm nhận, và cuộc đời này không nằm ngoài sự quan phòng của Thiên Chúa. Mỗi người có một sứ mạng và một ơn gọi trong cuộc đời. Mỗi người được chỉ định một công việc cụ thể để hoàn thành. Công việc được chỉ định đó cũng được an bài một cơ hội để thực hiện. Nói như thế thì chắc chắn mỗi người đã được Thiên Chúa quan phòng theo ý định của Ngài. Bổn phận của chúng ta là tìm xem Thiên Chúa muốn chúng ta làm gì.
Các ngươi không được theo các qui tắc của chúng. Các ngươi hãy thi hành các quyết định của Ta. Ta là Đức Chúa, Thiên Chúa của các ngươi. Các ngươi phải giữ các qui tắc và quyết định của Ta: Khi con người đem các điều ấy ra thực hành thì nhờ đó sẽ được sống. Ta là Đức Chúa. (Lv 18: 4-5)
Ngài cũng muốn mỗi người lãnh đạo trong dân phải là ánh sáng và mẫu mực cho Dân Ngài. Thiên Chúa muốn mỗi người lãnh đạo hôm nay cũng phải sống như một mẫu mực như thế.
Như thế, anh em sẽ trở nên trong sạch, không ai chê trách được điều gì, và sẽ trở nên những người con vẹn toàn của Thiên Chúa, giữa một thế hệ gian tà, sa đọa. Giữa thế hệ đó, anh em phải chiếu sáng như những vì sao trên vòm trời. (Pl 2: 15)
Có câu rằng khả năng tiềm ẩn là do Thiên Chúa ban tặng cho mỗi người, và chúng ta làm gì để phát triển khả năng đó, là quà tặng con người dâng lên Thiên Chúa. Khả năng tiềm ẩn là khả năng chưa được khai thác. Dĩ nhiên khả năng này có giới hạn, do đó, chúng ta có thể phát triển để thực hiện nhiều việc nhưng không phải tất cả mọi việc. Bốn phương cách sau đây chúng ta có thể dùng để phát triển khả năng tiềm ẩn của mình:
Tập trung nỗ lực vào mục đích chính: Không ai có thể phát triển khả năng tiềm ẩn của mình nếu cuộc đời họ đặt ra hàng chục hướng đi khác nhau. Hãy chú tâm vào một hướng đi và qui hướng mọi nỗ lực vào đó.
Tập trung nỗ lực để canh tân không ngừng: Trung thành và quyết tâm thực hiện là chìa khoá của mọi thành công. Hãy cố gắng không ngừng để ngày mai chúng ta sẽ trở nên tốt hơn ngày hôm nay.
Hãy đừng sống với quá khứ: Cuộc đời ai cũng có những lỗi lầm trong quá khứ. Điều quan trọng là dùng chính quá khứ lỗi lầm đó như một bài học cho tương lai và chỗi dậy tiến lên. Sống với lỗi lầm trong quá khứ hay ôm chặt vào hào nhoáng trong quá khứ chỉ làm người ta lùi dần vào quá khứ.
Tập trung nỗ lực để hướng về tương lai:
Hãy trở nên tốt hơn ngày mai phải là câu châm ngôn để lột xác và canh tân
Công tác mục vụ chúng ta thực hiện chỉ là một sự vô nghĩa nếu Thiên Chúa không là trung tâm điểm của mọi công việc chúng ta làm. Do đó, công tác lãnh đạo phải được suy niệm hàng ngày về ý nghĩa đích thực của nó là phục vụ tha nhân trong tinh thần bác ái. Tất cả mọi công tác phục vụ tha nhân là phục vụ vì Danh Đức Kitô. Người lãnh đạo chân chính không chỉ bao hàm Thiên Chúa trong công tác mình thực hiện, nhưng phải đặt Thiên Chúa là tâm điểm của công việc.
Người lãnh đạo khi hành xử và đáp ứng những yêu cầu của tha nhân dựa trên nguyên tắc nhu cầu hơn là giá trị của thành quả họ đem lại. Điều này thường rất khó đối với nhiều người. Thiên Chúa đòi hỏi con cái Ngài nhận ra nhu cầu của tha nhân, ngay cả với kẻ thù nghịch, và đáp ứng một cách thích hợp trên căn bản tình yêu: Yêu cả kẻ thù.
Người lãnh đạo tốt là người thực thi điều Thiên Chúa đòi hỏi. Họ không lãnh đạo người khác với thành kiến, không đo lường giá trị tha nhân bằng thành quả, và nhận rõ những gì phải làm để đạt đến mục tiêu mong muốn. Người lãnh đạo khi hành xử chức năng của mình, được coi là chuẩn, nếu biết linh động và đáp ứng, không phải dựa trên căn bản thành quả, nhưng là trên căn bản nhu cầu để thành công.
Trước khi chúng ta là những nhà lãnh đạo đầy năng lực, chúng ta hãy là những người tuân phục những người lãnh đạo khác, bất kể sự khác biệt có thể có.
Thời giờ của một người làm công tác lãnh đạo mục vụ thật quí báu. Nhiều nhà lãnh đạo thường hay than thở là không có giờ, hay quá bận rộn nên không đủ thì giờ làm việc này hay việc nọ. Không ai có hơn 24 giờ mỗi ngày. Tại sao vị này, vị kia có thể hoàn thành mọi công tác còn chúng ta thì không? Vấn đề ở đây là chúng ta đã sử dụng thời gian Chúa ban thế nào? Một người lãnh đạo khôn ngoan là người không để thời gian Chúa ban trôi qua một cách vô ích. Một người lãnh đạo chân chính là người nhận ra thời gian là vàng bạc.
Kính sợ Đức Chúa là bước đầu của tri thức. Kẻ ngu si khinh thường khôn ngoan và lời nghiêm huấn. (Cn 1: 7)
Khôn ngoan là đức tính cần thiết nhất của người lãnh đạo khi phải quyết định một vấn đề. Trong một buổi công nghị, người lãnh đạo khi phải đứng ra thực hiện một quyết định quan trọng, quyết định không phải chỉ đem lại sự hanh thông trong công tác, nhưng quan trọng hơn là cả công nghị cùng thỏa mãn với quyết định chung cuộc. Do đó, dùng sự khôn ngoan khi hành sử để đem đến quyết định trong bình an là một điều quan trọng. Khi mọi người hoan hỉ với quyết định sáng suốt, tự khắc công việc sẽ được tiến hành một cách thuận lợi và đem lại thành công.
Là một người làm công tác mục vụ, chúng ta không làm vì cá nhân người lãnh đạo, vì Giám Mục, vì cha xứ, hay vì bất cứ một cá nhân nào, nhưng dấn thân vì Thiên Chúa và Giáo Hội, và vì lợi ích của Cộng Đồng Dân Chúa, mà Giám Mục, Linh Mục hay bất kỳ người lãnh đạo nào trong tập thể là người đại diện của Thiên Chúa và Giáo Hội.
Chuẩn bị kế hoạch + Sự Quan phòng của Thiên Chúa = Thành công
Chúng ta làm công tác mục vụ để phụng sự Thiên Chúa và phục vụ tha nhân, nên sự quan phòng của Thiên Chúa là nòng cốt cho công tác chúng ta thực hiện. Hãy cầu nguyện với Ngài để kế hoạch chúng ta thiết lập đáp ứng được sứ mạng, giá trị, dự kiến và mục tiêu dài hạn của công tác phục vụ hầu đem lại lợi ích thiết thực cho mọi người.
Bất cứ làm việc gì, hãy làm tận tâm như thể làm cho Chúa, chứ không phải cho người đời. (Cl 3: 23)
Những nhà lãnh đạo chuyên nghiệp thường bỏ rất nhiều thời giờ để nghiên cứu những phương cách hướng dẫn người khác thành công. Họ nhìn vào thành tích, kinh nghiệm, học vấn, sự thông minh, khả năng và nhiều yếu tố phụ thuộc khác nhau. Nhưng quan trọng nhất vẫn là sự say mê công việc.
Hãy đến gần Thiên Chúa, Người sẽ đến gần anh em. (Gc 4: 8)
Gần gũi với Thiên Chúa là điều mỗi người lãnh đạo mục vụ cần thực hiện. Điều đó có nghĩa là chúng ta cần có thái độ phụng tự bất kỳ nơi đâu. Đó là cái tâm hướng về hay là tưởng nhớ đến Thiên Chúa ngay trong công việc chúng ta đang làm. Nếu chúng ta muốn trở nên một người được mọi người lắng nghe, hãy trở nên gần gũi với Thiên Chúa. Lập mối quan hệ mật thiết với Ngài. Quan hệ càng mật thiết với Thiên Chúa, tiếng nói của chúng ta càng có hiệu lực trên những người khác.
Bấy giờ tôi thấy trời rộng mở: kìa một con ngựa trắng, và người cỡi ngựa mang tên là “Trung thành và Chân thật”, Người theo công lý mà xét xử và giao chiến… Các đạo quân thiên quốc đi theo Người, họ cỡi ngựa trắng, mặc áo vải gai mịn trắng tinh… Chính Người sẽ dùng trượng sắt mà chăn dắt chúng. Người đạp trong bồn đạp nho chứa thứ rượu là cơn lôi đình thịnh nộ của Thiên Chúa Toàn Năng. Người mang một danh hiệu viết trên áo choàng và trên vế: “Vua các vua, Chúa các Chúa”. (Kh 19: 11, 14-16)
Đoạn văn trên được trích từ Sách Khải Huyền, cuốn sách cuối cùng của Bộ Kinh Thánh, dĩ nhiên viết về Chúa Giêsu Kitô, vị thủ lãnh tối cao cai trị thế giới khi thời gian mãn tuyệt. Trong hầu hết bộ Kinh Thánh, Đức Kitô được diễn đạt như một người đầy tớ khiêm nhu và thấp hèn. Ngài chữa lành kẻ bệnh hoạn tật nguyền, tha thứ kẻ tội lỗi, rửa chân cho môn đệ, những người đánh cá tầm thường, kẻ thu thuế tội lỗi, và ngay cả người sẽ phản bội mình. Ngài chịu lăng nhục, bị đánh đòn và cuối cùng đón nhận cái chết thê thảm qua nhục hình thập tự để cứu độ chúng sinh tội lỗi. Trong sách Khải Huyền, chúng ta được chiêm ngưỡng Đức Kitô qua hình ảnh một Đấng Cai Trị tuyệt đối, một Lãnh Tụ tối cao. Ngài chỉ huy các đạo binh thiên quốc giao chiến và đánh bại mọi thù địch. Chiến thắng của Ngài không đo lường bằng thời gian nhưng là vĩnh cửu. Đó là hình ảnh của những nhà lãnh đạo tài ba. Họ dùng sở trường của mình để chinh phục. Họ cúi xuống nâng đỡ kẻ yếu đuối và vực dậy những người quị ngã để tất cả cùng chung phần vào sứ mạng yêu thương và phục vụ.
Lãnh đạo là yêu thương và nâng đỡ. Lãnh đạo là phục vụ và đầy tớ. Vì thế, lãnh đạo không phải là một chức vụ, nhưng là một thừa tác vụ. Hãy sống với thừa tác vụ của mình như Đức Kitô đã sống vai trò ấy một cách trọn vẹn.