VATICAN. Hôm 4-6-2016, ĐTC đã cho công bố việc thành lập và qui chế thử nghiệm của Bộ (dicastero) giáo dân, gia đình và sự sống, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1-9 tới đây.
Lm. Giuse Trần Đức Anh, OP.
VATICAN. Hôm 4-6-2016, ĐTC đã cho công bố việc thành lập và qui chế thử nghiệm của Bộ (dicastero) giáo dân, gia đình và sự sống, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1-9 tới đây.
Việc thành lập này do Hội đồng các Hồng Y cố vấn đề nghị, theo đó từ ngày 1-9 năm nay, Hội đồng Tòa Thánh về giáo dân và gia đình sẽ được gộp vào trong Bộ mới, và hai hội đồng này bị bãi bỏ. Các điều khoản về hai Hội đồng (131-134, 139-141) trong Tông hiến Mục Tử Nhân Lành (Pastor Bonus, 28-6-1988) liên quan tới hai cơ quan này cũng bị bãi bỏ).
Qui chế của Bộ mới gồm 13 điều khoản, theo đó Bộ này có thẩm quyền trong những vấn đề thuộc quyền Tòa Thánh trong việc thăng tiến sự sống và tông đò giáo dân, chăm sóc mục vụ gia đình và sứ mạng của gia đình, theo ý định của Thiên Chúa, và bảo vệ, hỗ trợ sự sống con người (Đ.1)
Bộ giáo dân, gia đình và sự sống do một vị Bộ trưởng điều khiển với sự trợ giúp của một Tổng thư ký, có thể là giáo dân, và có 3 Phó tổng thư ký giáo dân, với một số viên chức thích hợp, giáo sĩ và giáo dân, được chọn bao nhiêu có thể từ những vùng khác nhau trên thế giới, theo qui luật hiện hành của các cơ quan trung ương Tòa Thánh (Đ.2, 1). Bộ được chi làm 3 phân bộ: giáo dân, gia đình và sự sống, mỗi phân bộ do một phó Tổng thư ký đứng đầu.
Bộ có các thành viên, trong đó có giáo dân nam nữ, độc thân hoặc có gia đình, dấn thân trong các lãnh vực hoạt động khác nhau, và đến từ các miền khác nhau trên thế giới, phản ánh đặc tính hoàn vũ của XX (Đ.3,1). Bộ các cố vấn (3,1) và theo tất cả các qui luật được thiết định cho các cơ quan trung ương Tòa Thánh (3,3).
Bộ cổ võ và tổ chức các hội nghị quốc tế và các sáng kiến khác thuộc về tông đồ giáo dân, hôn nhân và thực tại gia đình và sự sống trong lãnh vực Giáo Hội, cũng như có liên quan đến thân phận con người và xã hội của hàng giáo dân, gia đình và sự sống con người trong lãnh vực xã hội.
Các điều khoản khoản kế tiếp tục Qui chế lần lượt nói về các nhiệm vụ riêng của mỗi phân bộ: giáo dân, gia đình và sự sống.
Điều thứ 13 khẳng định rằng Hàn lâm viện Tòa Thánh về sự sống được gắn liền với Bộ này.. Bộ sử dụng thẩm quyền của Hàn lâm viện trong những vấn đề và các đề tài như việc sinh sản trách nhiệm, bảo vệ sự sống con người từ lúc mới thụ thai cho đến lúc chết, tự nhiên; các hiệp hội và tổ chức giúp phụ nữ và gia đình đón nhận và bảo vệ hồng ân sự sống, đặc biệt trong những trường hợp mang thai khó khăn, và phòng ngừa biện pháp phá thai.
Quy chế mới quy định rằng Bộ mới thành lập có thẩm quyền trong các lĩnh vực thuộc quyền Toà Thánh trong việc thăng tiến sự sống và tông đồ giáo dân, trong việc chăm sóc mục vụ gia đình và sứ vụ của gia đình theo kế hoạch của Thiên Chúa và trong việc bảo vệ và nâng đỡ sự sống con người. Đứng đầu Bộ nói trên là một Bộ trưởng, với sự trợ giúp của một thư ký -có thể là giáo dân, và ba phụ tá thư ký. Ngoài ra còn có một số nhân viên khác -cả giáo sĩ và giáo dân-, được chọn từ nhiều vùng khác nhau trên thế giới, càng nhiều nơi càng tốt, phù hợp với quy định hiện hành của Giáo triều Rôma. Bộ sẽ chia thành ba phân bộ: Giáo dân, Gia đình, và Sự sống, mỗi phân bộ do một phụ tá thư ký đứng đầu.
Phân bộ Giáo dân sẽ khơi gợi và khuyến khích việc cổ vũ ơn gọi và sứ vụ của giáo dân trong Giáo hội và trên thế giới, với các cá nhân, người đã hoặc chưa lập gia đình, hay thành viên của các hiệp hội, các phong trào và cộng đoàn. Phân bộ này cũng sẽ thúc đẩy các nghiên cứu nhằm góp phần vào việc khảo sát về phương diện tín lý các đề tài và các vấn đề liên quan đến giáo dân; đồng thời khuyến khích sự hiện diện tích cực và có trách nhiệm của giáo dân trong các cơ quan tư vấn về quản trị hiện nay trong Giáo hội ở cấp hoàn vũ và cấp địa phương. Phân bộ Giáo dân sẽ lượng giá các sáng kiến của các Hội đồng Giám mục đệ trình cho Toà Thánh, phù hợp với nhu cầu của các Giáo hội địa phương, về việc đặt ra các thừa tác vụ và các nhiệm vụ mới trong Giáo hội. Phân bộ này sẽ quy tụ tín hữu và các phong trào giáo dân có tính quốc tế và phê chuẩn hoặc công nhận các quy chế mà không làm phương hại đến thẩm quyền của Phủ Quốc vụ khanh.
Phân bộ Gia đình, dưới ánh sáng của giáo huấn của Đức giáo hoàng, sẽ đẩy mạnh mục vụ gia đình, bảo vệ phẩm giá và hạnh phúc của gia đình dựa trên bí tích hôn nhân, thăng tiến quyền lợi và trách nhiệm của gia đình trong Giáo hội và trong xã hội dân sự, để cho thiết chế gia đình ngày càng thực hiện được chức năng của mình trong cả hai bối cảnh Giáo hội và xã hội. Phân bộ này sẽ theo dõi các hoạt động của các học viện, các hiệp hội, các phong trào và các tổ chức Công giáo, cả ở cấp quốc gia và quốc tế nhằm phục vụ lợi ích của gia đình. Phân bộ Gia đình sẽ đề ra các hướng dẫn cho các khóa học chuẩn bị hôn nhân và cho các chương trình mục vụ giúp các gia đình giáo dục người trẻ trong đức tin và trong đời sống giáo hội và dân sự, đặc biệt quan tâm đến người nghèo và người bị thiệt thòi. Phân bộ Gia đình sẽ khuyến khích các gia đình mở ra để đón nhận con nuôi, nuôi nấng con cái và chăm sóc người già, đồng thời tham gia vào các tổ chức dân sự trợ giúp các công việc này.
Phân bộ Sự sống sẽ trợ giúp và phối hợp các hoạt động nhằm khuyến khích sinh sản có trách nhiệm và bảo vệ sự sống con người từ lúc thụ thai cho đến khi chết tự nhiên, tuỳ theo nhu cầu của con người trong các giai đoạn phát triển khác nhau. Phân bộ này thúc đẩy và khuyến khích các tổ chức và hiệp hội giúp đỡ phụ nữ và gia đình đón nhận và bảo vệ món quà sự sống, đặc biệt là trong các trường hợp mang thai khó khăn để không phải phá thai. Phân bộ này cũng sẽ trợ giúp các chương trình và sáng kiến giúp những phụ nữ đã phá thai. Trên cơ sở luân lý Công giáo và giáo huấn của Giáo hội, Phân bộ Sự sống sẽ nghiên cứu và thúc đẩy việc đào tạo đối với những vấn đề chính của khoa y sinh học và của luật lệ liên quan đến sự sống con người cũng như các ý thức hệ liên quan đến sự sống con người và bản sắc giới tính.