Chủ đề Hội Nghị lần thứ XI là “Gia đình Công Giáo tại Á Châu: Hội Thánh tại gia của người nghèo trong sứ mạng từ bi thương xót”. Bên cạnh đó, các tham dự viên cũng bàn về “Niềm vui Phúc Âm và gia đình tại Á Châu dưới ánh sáng Thượng Hội Đồng Giám Mục Thế Giới”.
Huệ Nguyễn Tổng Hợp
COLOMBO. Từ 28-11 đến 4-12-2016, Liên Hội Đồng Giám Mục Á Châu (FABC) đã nhóm đại hội lần thứ XI tại thành phố Negombo, thuộc Tổng Giáo Phận Colombo, thủ đô Sri Lanka. Đại hội này nhóm 4 năm 1 lần. Lần thứ 10 trước đây, năm 2012, các Giám Mục Á Châu đã nhóm họp tại Giáo phận Xuân Lộc và Tổng Giáo Phận Sài Gòn, Việt Nam.
Chủ đề Hội Nghị lần thứ XI là “Gia đình Công Giáo tại Á Châu: Hội Thánh tại gia của người nghèo trong sứ mạng từ bi thương xót”. Bên cạnh đó, các tham dự viên cũng bàn về “Niềm vui Phúc Âm và gia đình tại Á Châu dưới ánh sáng Thượng Hội Đồng Giám Mục Thế Giới”. Các vị đặc biệt quan tâm tới những khó khăn lớn mà các gia đình đang gặp phải: những quan hệ ngoài hôn nhân, sự vắng bóng con cái, số gia đình ly dị gia tăng, và những giờ làm việc bên ngoài khiến cho nhiều cha mẹ càng ít giờ cho gia đình, nạn dâm ô lan tràn, phá thai, làm cho chết êm dịu và nạn xuất cư. Tất cả nội dung chi tiết được triển khai trong Tài Liệu Làm Việc (Instrumentum laboris) với những phần chính:
1. Bối cảnh mục vụ của gia đình
2. Suy tư trong ánh sáng đức tin
3. Những đòi hỏi mục vụ cho gia đình Công giáo
4. Những đề nghị với các Hội Đồng Giám Mục và Hội Thánh địa phương
Kết luận: Linh đạo gia đình, linh đạo hiệp thông.
Đức Hồng Y Orlando Quevedo, Tổng Giám Mục Giáo phận Cotabato, Philippines, chịu trách nhiệm biên soạn tài liệu, cũng là người trình bày trước Đại Hội về tài liệu. Tài liệu này sẽ được đào sâu qua các tham luận của các Hội Đồng Giám Mục và những phiên thảo luận nhóm.
Đức Thánh Cha đã cử Đức Hồng Y Telesphore Placidus Toppo, Tổng Giám Mục Giáo phận Ranchi ở miền Đông Bắc Ấn Độ, làm đặc sứ của ngài tại Đại Hội lần này. Bên cạnh đó, ngoài các Đức Hồng Y và Chủ tịch các Hội Đồng Giám Mục, còn có sự hiện diện khoảng 140 đại biểu của các Hội Đồng Giám Mục, một số đại diện như các nhà thần học và các giáo dân dấn thân trong các quốc gia và vùng lãnh thổ tại Á Châu: Bangladesh, Indian, Indonesia, Kazakhstan, Korea, Laos và Cambodia, Malaysia và Singapore, Myanmar, Pakistan, Philippines, Sri Lanka, Taiwan, Thailand, Timor Leste, Việt Nam, Hong Kong và Macau, Mongolia, Kyrgzystan.
Phái đoàn tham dự Đại Hội lần này của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam gồm: Đức Tổng Giám Mục Phaolô Bùi Văn Đọc, Tổng Giáo Phận Sài Gòn, nguyên Chủ tịch HĐGMVN; Đức Cha Phêrô Nguyễn Văn Khảm, Giám mục Giáo phận Mỹ Tho, Tổng Thư ký HĐGMVN; Đức Cha Giuse Đinh Đức Đạo, Giám mục Giáo phận Xuân Lộc, Chủ tịch Ủy Ban Giáo Dục Công Giáo – HĐGMVN; Đức Cha Tôma Vũ Đình Hiệu, Giám mục Giáo phận Bùi Chu, Chủ tịch Ủy Ban Bác Ái Xã Hội – HĐGMVN; Đức Cha Phêrô Nguyễn Văn Viên, Giám mục phụ tá Giáo phận Vinh, Chủ tịch Ủy Ban Mục Vụ Giới Trẻ và Thiếu Nhi – HĐGMVN.
Thánh lễ trọng thể chính thức khai mạc Đại Hội do Đức Hồng Y Telesphore Placidus Toppo chủ sự và giảng lễ. Ngay sau thánh lễ, nghi thức khai mạc được cử hành cách trang trọng với sự hiện diện không những của các Giám mục tham dự mà còn của các vị khách danh dự. Thủ tướng Ranil Wickremesinghe của Sri Lanka cũng đến thăm và phát biểu rất thân tình với Đại Hội.
Đức Hồng Y Oswald Gracias, Tổng Giám Mục Giáo phận Mumbai, Ấn Độ, Chủ tịch Liên Hội Đồng Giám Mục Á Châu, trong diễn văn khai mạc đã mời gọi các Giám mục và các tham dự viên đặc biệt cầu nguyện cho tất cả các gia đình và các tín hữu Kitô tại Siria đang chịu thảm cảnh chiến tranh từ hơn 5 năm nay. Ngài nói: “Chúng ta tụ họp nhau nơi đây để thảo luận và quyết định về gia đình, nhưng chúng ta không thể quên các gia đình ở Siria đang chịu đau khổ, phải di tản và chết chóc, vì cuộc nội chiến. Đặc biệt các tín hữu Kitô đang sống thời điểm thật là khó khăn. Trong đại hội này, chúng ta cần cầu nguyện cho họ”.
Tham luận và thảo luận nhóm
Trong những ngày kế tiếp, các tham dự viên Đại Hội FABC lắng nghe các bài tham luận của các Hội Đồng Giám Mục và có những những buổi hội thảo nhóm.
Châu Á là lục địa mênh mông với dân số chiếm 2/3 thế giới, cùng với những nền văn hóa lâu đời, đa dạng và phong phú, cũng như bối cảnh xã hội và kinh tế khác nhau; vì thế Hội Thánh Chúa Kitô hiện diện trên lục địa này cũng mang những sắc thái khác nhau. Có những miền đất tại Trung Á và Nam Á đang phải đối diện với các cuộc xung đột sắc tộc và tôn giáo rất đáng ngại, gây ảnh hưởng trực tiếp trên các gia đình. Có những vùng trù phú như các nước Đông Á nhưng lại chịu ảnh hưởng trực tiếp của chủ nghĩa thế tục và duy vật, nên đời sống hôn nhân và gia đình cũng ở trong tình trạng giống các nước Châu Âu và Bắc Mỹ. Lại có những miền đất nghèo và phải chịu nhiều thiên tai, khiến đời sống gia đình bị tổn thương do sự nghèo đói, tình trạng di dân và thay đổi nơi ở thường xuyên để kiếm sống.
Trong bài tham luận của mình, Đức Hồng Y George Alencherry, Tổng Giám Mục trưởng của Ernakulam-Angamaly, Tiểu bang Kerala, Ấn Độ, Chủ tịch Hội Đồng Giám Mục nghi lễ Syro-Malabar, đã phát biểu rằng: “Chúng ta cần tìm ra Chúa Kitô trong chúng ta để giúp người khác khám phá ra Người trong cuộc sống của các gia đình và dân tộc của chúng ta: đây là truyền giảng Tin mừng”. […] “Trong bối cảnh của Năm Thánh vừa kết thúc, “chúng ta đang khám phá điều gì có thể là sứ vụ của lòng thương xót của gia đình Công giáo ở Á Châu. Dường như đối với tôi, hành trình của chúng ta cũng giống hành trình của các Tông đồ: giúp mỗi người gặp Chúa Kitô trong cuộc sống của họ và giúp các gia đình chúng ta khám phá ra sự hiện diện của Chúa Kitô bên trong và bên ngoài các nhân tố gia đình. Đây là sứ vụ chung của Giáo hội, là sứ vụ của các Giám mục, Linh mục, các tu sĩ, các gia đình”. […] “Các gia đình ở Á Châu sống trong bối cảnh đa tôn giáo, bị ảnh hưởng bởi các kiểu gia đình của các tôn giáo khác. Các tôn giáo ở Á Châu là một con đường tìm kiếm Thiên Chúa. Đối với các Kitô hữu chúng ta, Chúa Kitô ở trung tâm của chứng tá đức tin của chúng ta. Chính đặc tính duy nhất của Chúa Kitô là món quà của Chúa Kitô cho thế giới, cứu độ và đánh dấu niềm tin của chúng ta. Thiên Chúa nhân từ và Chúa Giêsu bày tỏ cho chúng ta khuôn mặt của lòng thương xót của Thiên Chúa”. Trong quá khứ, dường như các mục tử đã quên Chúa trong khi chỉ nại đến việc tuân giữ luật mà quên lòng thương xót của Chúa. […] “Các Kitô hữu được gọi nắm lấy sự hiện diện và hành động của Chúa Kitô trong con người và trong tạo vật, như thánh Phanxicô Assisi làm”. […] “Đã nhìn thấy, đã nghe, đã chạm vào Chúa Kitô, chúng ta không được từ bỏ các phúc lành xuất phát từ việc theo Chúa Kitô. Gia đình chúng ta gặp Chúa Giêsu trong cuộc sống của họ và nhận phúc lành của Người. Hãy biến điều này thành điều thiện ích cho Giáo hội và xã hội Á Châu”.
Lắng nghe các tham luận của các Hội Đồng Giám Mục để thấy sự đa dạng của khuôn mặt Hội Thánh, để hiểu được những vấn đề mà gia đình Công giáo ngày nay phải đối diện khi cố gắng trở thành Hội Thánh tại gia, nhằm thi hành sứ vụ thương xót trong hoàn cảnh cụ thể của xã hội.
Cùng với những tham luận, các tham dự viên của Đại hội còn được chia thành nhiều nhóm nhỏ để thảo luận: Trung Á, Đông Á, Đông Nam Á, Nam Á. Đây là cơ hội để các Giám mục cũng như những tham dự viên khác chia sẻ những vấn đề cụ thể về gia đình và mục vụ gia đình trong môi trường xã hội hiện nay. Những chia sẻ và góp ý này sẽ bổ túc cho Tài liệu làm việc của Đại hội được đầy đủ và phong phú hơn, làm nền tảng cho những định hướng mục vụ về gia đình tại Á Châu.
Cử hành phụng vụ
Sự Hiệp thông trong Tính đa dạng và phong phú của Hội Thánh Á Châu không chỉ thể hiện qua những hoàn cảnh xã hội và thao thức mục vụ khác nhau, nhưng còn được diễn tả qua cử hành phụng vụ. Sự hiệp thông đó được khơi nguồn từ Thánh Lễ mỗi sáng và giờ cầu nguyện cuối ngày, vì chính Chúa là Đấng quy tụ các môn đệ của Ngài, và chỉ nhờ Ngài, với Ngài và trong Ngài, mọi nỗ lực mục vụ mới có hy vọng đem lại hoa trái phong phú cho các gia đình mà Đại hội quan tâm.
Một cách cụ thể và sống động, sáng thứ Sáu 02-12, Thánh lễ được cử hành theo nghi thức Syro-Malabar, do Đức Hồng Y George Allenchery chủ sự. Từ lễ phục của vị chủ sự đến âm điệu các bài thánh ca và cả trình tự Thánh lễ đều có những sắc thái riêng, dẫn người tham dự vào bầu khí mầu nhiệm của cử hành phụng vụ.
Sự hiệp thông còn nhắm đến mục đích duy nhất là thi hành sứ vụ truyền giáo. Thánh lễ ngày 03-12, kính trọng thể Thánh Phanxicô Xaviê, Bổn mạng các xứ truyền giáo, làm nổi bật ý nghĩa này. Đức Hồng Y Luis Antonio Tagle, Tổng Giáo Phận Manila, Philippines, chủ sự Thánh lễ và trong bài giảng, ngài đã chia sẻ những suy nghĩ sâu sắc về sứ vụ. Từ những chi tiết trong các bài đọc Kinh Thánh như Giêrêmia thưa với Chúa “Con không biết ăn nói, con chỉ là một đứa trẻ”, đến hình ảnh của Thánh Phaolô dùng để diễn tả về người tông đồ “Chúng ta là những bình sành”, và chính mệnh lệnh của Chúa Giêsu “Thầy sai chúng con đi như chiên giữa bầy sói”, Đức Hồng Y nói đến điều ngài gọi là “vulnerability” (tính dễ bị thương tổn) của sứ giả Tin Mừng. Điều này thể hiện rất rõ trong khung cảnh Hội Thánh chỉ là “đoàn chiên nhỏ bé” tại Á Châu. Thế nhưng chính vì sự nghèo khó đó, chúng ta mới có thể rao giảng Nước Chúa chứ không rao giảng bản thân, và chúng ta mới có thể “đối thoại với người nghèo”, đến với họ và chia sẻ tình yêu, lòng thương xót.
Gặp gỡ: đặc nét của Đại Hội
Một đặc nét của Đại Hội lần thứ XI này là sự quan tâm của chính quyền dân sự và cuộc gặp gỡ các tôn giáo bạn.
Cần phải nói ngay rằng, trong việc tổ chức Đại Hội lần này, chính Phủ Sri Lanka đã giúp 10 triệu Rupee tương đương với gần 66.700 Mỹ kim để góp phần trang trải phí tổn tổ chức và tiến hành Đại Hội.
Sự quan tâm của chính quyền còn được biểu tỏ cụ thể qua bữa tiệc chiêu đãi tại Dinh Tổng Thống Sri Lanka. Đích thân Tổng Thống đến khai mạc bữa tiệc bằng một diễn văn ngắn nhưng súc tích. Ông bày tỏ niềm vinh hạnh được đón tiếp các Giám Mục Á Châu đến dự Đại Hội, sự trân trọng đối với Hội Đồng Giám Mục Sri Lanka, cách riêng Đức Hồng Y Malcom Ranjith và những đóng góp của ngài cho đất nước. Nét nổi bật của bữa tiệc không phải là ẩm thực nhưng là văn hóa, với những điệu múa truyền thống của Sri Lanka và dàn nhạc tạo bầu khí nghệ thuật và trang nhã cho bữa ăn.
Bên cạnh đó, tại nghị trường, các Giám mục và tham dự viên còn hân hạnh đón tiếp các vị đại diện tôn giáo bạn, gồm: Phật giáo, Ấn giáo, Hồi giáo, và một Giám mục Anh giáo. Trong tinh thần đối thoại, các vị trình bày quan điểm của tôn giáo mình về gia đình và chia sẻ những mối quan tâm về đời sống gia đình trong thế giới ngày nay.
Đây là những điều chưa từng có tiền lệ trong những lần Đại Hội trước. Khi được hỏi, một Giám mục Sri Lanka cho biết là do hoàn cảnh đặc thù của Sri Lanka, một đất nước có nhiều truyền thống tôn giáo lâu đời, đồng thời đã từng có kinh nghiệm đau đớn về xung đột tôn giáo. Hội Thánh Công Giáo, tuy chỉ là thiểu số, được đánh giá rất cao vì uy tín trong tiến trình hòa giải dân tộc cũng như những đóng góp lớn cho xã hội, cách riêng trong lãnh vực giáo dục.
Đã hẳn đây là hoàn cảnh riêng của Sri Lanka, tuy nhiên đây cũng là nội dung mà Liên Hội Đồng Giám Mục Á Châu muốn làm nổi bật trong thời đại hiện nay tại Á Châu, với những cuộc xung đột nhân danh tôn giáo. Hơn bao giờ hết, tôn giáo phải trở thành “khí cụ bình an” để thi hành sứ vụ thương xót đã lãnh nhận từ Chúa Giêsu. Con đường đối thoại, tuy khó khăn và đòi hỏi nhiều kiên nhẫn, vẫn là chọn lựa đã có từ ban đầu của Liên Hội Đồng Giám Mục Á Châu và cần được tiếp tục trong hoàn cảnh xã hội ngày nay.
Các Ủy Ban của FABC
Ngày cuối trước khi kết thúc Đại Hội, các tham dự viên dành nhiều thời gian cho các Ủy Ban – được gọi là Văn Phòng (Offices) – của Liên Hội Đồng Giám Mục Á Châu tường trình các hoạt động.
Ngoài Văn phòng Tổng Thư ký, còn có rất nhiều Văn phòng phụ trách với nhiều lĩnh vực khác nhau:
– Văn phòng phụ trách Phúc Âm hóa,
– Văn phòng phụ trách Phát triển con người,
– Văn phòng phụ trách Truyền thông xã hội,
– Văn phòng phụ trách Đối thoại đại kết và liên tôn,
– Văn phòng phụ trách Nghiên cứu thần học,
– Văn phòng phụ trách Giáo dân và Gia đình,
– Văn phòng phụ trách Giáo dục và Đào tạo đức tin,
– Văn phòng phụ trách Giáo sĩ,
– Văn phòng phụ trách Đời sống thánh hiến.
Đại Hội Liên Hội Đồng Giám Mục Á Châu chỉ nhóm họp 4 năm một lần và đưa ra những định hướng mục vụ, còn chính các Văn phòng mới là khí cụ để đem định hướng đó vào các lĩnh vực của đời sống, vì thế có vai trò quan trọng.
Trong quá khứ, vì hoàn cảnh riêng, Giáo Hội Việt Nam ít liên lạc với những Văn phòng này. Hy vọng rằng, từ nay mối liên hệ sẽ thường xuyên và gắn bó hơn để học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác tích cực hơn.
Vào cuối khóa họp, Liên Hội Đồng Giám Mục Á Châu sẽ công bố một văn kiện chung kết, như một tài liệu hướng dẫn việc mục vụ gia đình tại Á Châu.
Kết thúc Đại Hội FABC lần thứ XI
Sau năm ngày nhóm họp, Đại Hội lần thứ XI của Liên Hội Đồng Giám Mục Á Châu đã kết thúc vào sáng Chúa Nhật 4-12-2016 với Thánh lễ cử hành trọng thể lúc 9g30 tại Nhà thờ chính tòa Tổng Giáo Phận Colombo. Ngôi nhà thờ cổ kính này được xây dựng từ năm 1887 đến 1912 mới hoàn thành, và là niềm hãnh diện của người Công giáo Sri Lanka. Thánh lễ do Đức Hồng Y Oswald Gracias, Chủ tịch Liên Hội Đồng Giám Mục Á Châu, chủ sự và giảng lễ. Đông đảo các linh mục, tu sĩ, chủng sinh và giáo dân Sri Lanka đã đến hiệp dâng Thánh lễ cùng với các Giám mục dâng lời tạ ơn Thiên Chúa.
Cuối Thánh lễ, Đức Hồng Y Chủ tịch Liên Hội Đồng Giám Mục Á Châu đã công bố “Sứ điệp kết thúc của Đại Hội gửi toàn thể Dân Chúa tại Á Châu”. Trong Sứ điệp này, các Giám mục bày tỏ lòng biết ơn đối với Giáo Hội Sri Lanka cũng như với Chính phủ Sri Lanka đã tạo những điều kiện tốt nhất cho Đại Hội. Tiếp theo, các Giám mục nói lên mối quan tâm và sự đồng hành, chia sẻ với các gia đình Công giáo trong nỗ lực sống ơn gọi và sứ mạng cao quý của gia đình giữa biết bao thử thách và khó khăn của đời sống. Mối quan tâm và sự đồng hành này được thể hiện cụ thể trong Tài liệu kết thúc Đại Hội, và các Giám mục mong muốn các Giáo Hội địa phương đón nhận như một món quà và khai triển trong đời sống.
Trước khi Đức Hồng Y Chủ tịch ban phép lành cuối lễ, tất cả các Giám mục đã cùng đọc chung “Kinh Dâng Các Gia Đình Công Giáo Á Châu Cho Thánh Gia”. Lời kinh này cũng tóm tắt tất cả tâm tình, suy tư, ước muốn và định hướng mục vụ gia đình tại Á Châu:
Lạy Chúa Giêsu, Mẹ Maria và Thánh Giuse, gia đình các Ngài đã sống tại Á Châu. Chúng con chúc tụng, tôn vinh, cảm tạ các Ngài, là gia đình cao cả và gương mẫu, đã biến gia đình thành cung thánh của tình yêu và sự sống, là Tin Mừng sống động và hình ảnh của lòng từ bi và thương xót nơi Thiên Chúa.
Lạy Thánh gia Nazareth, hôm nay khi chúng con cử hành Thánh lễ, chúng con xin dâng lên các Ngài tất cả các gia đình Công giáo tại Á Châu ngay giữa những khó khăn họ phải đối diện hằng ngày.
Xin cho họ trở thành những gia đình của tình yêu và cầu nguyện, liên lỉ kết hợp với Thiên Chúa tình yêu. Chúng con xin Chúa Cha bảo vệ và ban sức mạnh cho các gia đình đang cố gắng hằng ngày thực thi Thánh ý.
Xin Chúa Thánh Thần soi sáng và hướng dẫn các gia đình, biết hướng đến những gia đình khác, nhất là những gia đình cần được giúp đỡ.
Ước gì các gia đình cảm nghiệm được sự hiện diện đầy yêu thương của Chúa Giêsu, trong niềm vui cũng như nỗi buồn của đời sống.
Là các mục tử, chúng con nguyện chăm sóc cho hạnh phúc của các gia đình bằng tất cả đức ái mục tử, nhất là với những gia đình ở vùng ngoại biên cuộc sống. Chúng con xác tín rằng, gia đình là cứ điểm của công cuộc Phúc-Âm-hóa mới.
Lạy Chúa Giêsu, Mẹ Maria và Thánh Giuse, xin các Đấng đồng hành với các gia đình Công giáo chúng con tại Á Châu, để bằng lời nói và việc làm, các gia đình trở nên những Hội Thánh tại gia của người nghèo, để thi hành sứ vụ từ bi và thương xót. Amen.
Liên Hội Đồng Giám Mục Á Châu là một tổ chức được thành lập cách đây 44 năm với sự phê chuẩn của Tòa Thánh và nhắm thăng tiến tình liên đới cũng như tinh thần đồng trách nhiệm của các Hội Đồng Giám Mục thành viên đối với thiện ích của Giáo Hội và xã hội tại Á Châu, đồng thời thăng tiến và bảo vệ bất cứ những gì nhắm đến thiện ích lớn hơn.
(Theo: Ucan; Asia News; Radiovatican, FABCNEWS)
