“Tôi mơ một Giáo hội nơi mỗi người được mang đến hòn gạch của mình để xây dựng tòa nhà”. Trong bài phát biểu của mình, nữ tu Carmen Sammut thuộc Hiệp hội Quốc tế các Bề trên tổng quyền
Nguyễn Tùng Lâm và Marta An Nguyễn
VATICAN. Cách đây 40 năm, chỉ có hai nữ tu trong thượng hội đồng. “Lúc đó đã là cả một tiến bộ. Nhưng 40 năm sau, chúng tôi có ba”, đó là điều một nữ tu đã ghi nhận trong Phòng họp của Thượng Hội đồng. Nhiều nữ dự thính viên khi phát biểu ở Phòng họp đã xin các nghị phụ dành một chỗ lớn hơn cho giáo dân, đặc biệt cho phụ nữ trong Giáo hội, nhất là trong các chủ đề nói về gia đình.
“Tôi mơ một Giáo hội nơi mỗi người được mang đến hòn gạch của mình để xây dựng tòa nhà”. Trong bài phát biểu của mình, nữ tu Carmen Sammut thuộc Hiệp hội Quốc tế các Bề trên tổng quyền đã xin cho giáo dân có một chỗ đứng lớn hơn. “Nếu hình ảnh của Giáo hội, cũng là hình ảnh của Dân Chúa thì giáo dân phải mang phần đóng góp của mình trong tiến trình nhận định của Giáo hội, trong các quyết định của Giáo hội và luôn kết hiệp với Giáo hoàng và các giám mục”. Như thế ngân sách của giáo phận sẽ bao gồm phần chi phí đào tạo các ông, các bà, người trẻ để họ trở nên các người lãnh đạo của Giáo hội.
Nữ tu nhận thấy cần phải thành lập các nhóm ở các lãnh vực khác nhau, nơi giáo dân và hàng giáo sĩ cùng hợp tác trên các vấn đề sinh lý kỹ thuật chẳng hạn. Nữ tu cũng thấy cần phải có sự tham dự của các cặp trong việc đào tạo các linh mục, chẳng hạn về vấn đề trách nhiệm của cha mẹ.
Trong quan điểm cởi mở với sự sống và chống việc phá thai, nữ tu giải thích “các phương pháp tự nhiên trong việc kế hoạch hóa gia đình không phải lúc nào cũng hữu ích để các cặp được tăng triển trong một tình yêu hỗ tương, nhất là khi người chồng không tỏ ra hợp tác hoặc khi họ thường xuyên vắng mặt”.
Sự ghi nhận của nữ tu Maureen Kelleher cũng rất mạnh, xơ đã đi tu từ hơn 55 năm nay và cũng là thành viên của Hiệp hội Quốc tế các Bề trên tổng quyền. Rất nhiều phụ nữ “được gọi để phục vụ Nước Chúa” không tìm được chỗ đứng của họ trong Giáo hội. Dù họ có tài như thế nào, họ cũng không có quyền quyết định cũng như không được tham dự vào các chương trình mục vụ. “Họ phải đi chỗ khác để phục vụ Nước Chúa”. Trong bài tham luận của mình, nữ tu người Mỹ này “yêu cầu các người điều khiển Giáo hội nhận biết” tình trạng này.
Để đề nghị những khuôn mẫu gia đình mới thích nghi với thời buổi của chúng ta và trung thành với thiên chức Kitô giáo, Giáo hội ở trong một địa vị ưu thế để góp phần một cách quyết định trong cấu trúc gia đình. Tuy nhiên theo bà Lucia Scaraffia, sử gia người Ý, nếu chỉ luôn nói về hôn nhân thì chưa đủ. Cũng không được ngừng ở một cai nhìn trừu tượng và hoàn hảo về gia đình. “Giáo hội cần nghe những chuyện thực tế”, những người chủ chốt của gia đình: các ông nhưng nhất là các bà, “các đại chuyên gia của gia đình”, “những người đã sống, đã suy nghĩ về các thay đổi lớn” trong vai trò phụ nữ trong thế kỷ vừa qua. Bà nói:
“Trọng kính Đức Thánh Cha, các nghị phụ, các anh chị em,
Có rất nhiều mong chờ ở kết quả của thượng hội đồng này, các mong chờ không phải chỉ ở trong môi trường Công giáo mà thôi. Cơn khủng hoảng gia đình xảy ra trên khắp thế giới vào thời buổi này, dù ở dưới nhiều hình thức khác nhau nhưng kéo theo nó là cả xã hội, một xã hội không biết hướng về đâu năng sức của mình: nếu quả thật không thể quay trở lại quá khứ thì thể chế nền tảng này cũng không có một tương lai nhất định. Vì thế Giáo hội góp phần một cách quyết định để định nghĩa và kỹ luật gia đình; Giáo hội ở trong một địa vị ưu thế để đề nghị những khuôn mẫu gia đình mới thích nghi với thời buổi của chúng ta và trung thành với thiên chức Kitô giáo.
Tuy nhiên để làm được điều này, Giáo hội cần lắng nghe các chuyện thực tế và các chủ đề thật của gia đình, có nghĩa là lắng nghe các ông, các bà: các ông, các bà thật, nhưng nhất là các bà, những người đã sống sự thay đổi lớn trong vai trò của người phụ nữ trong thế kỷ vừa qua và họ đã suy nghĩ về vấn đề này, một sự thay đổi mà qua đó là một trong những lý do căn bản của cơn khủng hoảng gia đình hiện nay. Giáo hội cần lắng nghe các bà, lắng nghe những gì họ nghĩ về sự được mất trong sự thay đổi lớn này, lắng nghe hình thức gia đình nào mà các bà mong muốn ngày hôm nay. Bởi vì chỉ trong sự lắng nghe của cả hai bên thì mới có được một nhận định đích thực.
Các bà là các đại chuyên gia về gia đình: nếu chúng ta đi ra khỏi các lý thuyết trừu tượng, thì chính các bà là những người chúng ta cần phải nói chuyện để hiểu những gì cần phải làm, làm sao đặt nền tảng cho một gia đình mới trong tinh thần cởi mở, tôn trọng tất cả mọi người trong gia đình, chứ không phải xây dựng một gia đình trên sự khai thác khả năng hy sinh của người đàn bà, nhưng một gia đình mang lại tinh thần yêu thương và đoàn kết. Vậy mà, ngược lại, trong các cuộc thảo luận, trong các văn bản, rất ít khi đề cập đến chúng tôi, các bà. Giống như thử các bà mẹ, các cô gái, các bà nội ngoại, các bà vợ, những người ở trọng tâm gia đình này không thuộc vào thành phần Giáo hội, một Giáo hội hiểu thế giới, một Giáo hội suy nghĩ và quyết định. Giống như người ta có thể làm việc mà xem như không có đàn bà, kể cả trong vấn đề gia đình.
Giống như phớt lờ không thấy cái nhìn mới của Chúa Giêsu đối với phụ nữ, một cái nhìn chưa từng có và mang tính cách mạng. Trong thế giới, gia đình này gia đình kia rất khác nhau, nhưng trong tất cả các gia đình, chính người đàn bà đóng vai trò chính và quyết định, họ đảm bảo cho sự vững chắc và lâu bền. Và khi nói về gia đình, người ta không phải chỉ luôn nói về hôn nhân: con số gia đình có mẹ đơn thân ngày càng gia tăng. Đó là những người đàn bà, trên thực tế luôn ở gần con mình, dù chúng bệnh hay bị khuyết tật, dù chúng là nạn nhân của bạo lực. Những người đàn bà này, những người mẹ này gần như không bao giờ đi học những khóa thần học, và thường họ cũng không làm đám cưới, nhưng họ là những tấm gương đáng phục của các ứng xử theo tinh thần Kitô giáo. Nếu các nghị phụ không quan tâm đến họ, nếu các nghị phụ không lắng nghe họ thì các ngài sẽ có thể làm cho họ đau khổ hơn bởi vì gia đình của họ thật khác với gia đình mà các ngài nói đến. Và như thế chỉ làm cho họ cảm thấy cô độc hơn.
Thật ra các ngài thường nói đến một gia đình trừu tượng, một gia đình hoàn hảo không tồn tại, một gia đình chẳng có gì giống với những gia đình mà Chúa Giêsu gặp và Ngài nhắc đến. Một gia đình hoàn hảo gần như sẽ không cần đến lòng thương xót cũng như Lời của Ngài: “Ta không đến thế gian này cho những người khỏe mạnh, Ta đến với những người bệnh tật, Ta không đến với những người công chính nhưng đến với kẻ tội lỗi”.
Bà Lucetta Scaraffia là dự thính viên ở Thượng Hội Đồng Gia đình lần thứ XIV. Từ bốn năm nay, bà Scaraffia làm việc cho phụ trang về vai trò của phụ nữ trong Giáo hội và trong thế giới của báo Osservatore Romano.
(Radiovatican.va, 2015-10-19; Lavie.fr, Lucetta Scaraffia, 2015-10-18)